Εδώ βρισκόμαστε μπροστά σε 2 αινίγματα: 1) ποιος τόπος είναι η ΣΟΥΣΑΝ ΑΒΕΙΡΑ (ή ΑΒΕΙΡΡΑ), και 2) πώς εξηγείται στον κώδικα S η προσθήκη των λέξεων ΤΟΙΣ ΣΟΥΣΟΙΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΙ ΠΕΡΣΩΝ που δεν υπάρχουν στους άλλους κώδικες;
Μια ευνόητη υποψία που έρχεται στο νου είναι ότι ο τόπος ΣΟΥΣΑΝ έχει σχέση με τα Σούσα, την αρχαία πρωτεύουσα της Περσίας, που αναφέρει η προσθήκη στον S. Και πράγματι, αυτή η υποψία μας οδηγεί σ’ ένα άλλο χωρίο που μας προσφέρει την λύση των αινιγμάτων. Την λύση θα μας δώσει ο συνδυασμός της προσθήκης του κώδικα S με την φράση που υπάρχει στο Δα 8:2 που λέει: «καὶ ἤμην ἐν Σούσοις τῇ βάρει, ἥ ἐστιν ἐν χώρᾳ Αἰλὰμ, καὶ εἶδον ἐν ὁράματι, καὶ ἤμην ἐπὶ τοῦ Οὐβὰλ».
Οι σωστές λέξεις στο Νε 1:1 είναι ΕΝ ΣΟΥΣΟΙΣ ΤΗ ΒΑΡΕΙ, όμοια με το Δα 8:2. Δηλ. σε κάποιους παλαιότερους κώδικες υπήρξε φθορά στις λέξεις ΤΗ ΒΑΡΕΙ με αποτέλεσμα οι αντιγραφείς να γράψουν σε νεότερους κώδικες τα ΑΒΕΙΡΑ ή ΑΒΕΙΡΡΑ. Το πράγμα αποδεικνύεται κατ’ αρχήν από τα σύμφωνα Β και Ρ που διατηρήθηκαν στη σωστή θέση τους, και η φθορά δημιούργησε αναγραμματισμό στα φωνήεντα. Η αλλαγή εξελίχθηκε σε δυο στάδια ως εξής: 1) το άρθρο ΤΗ (δοτική πτώση) φθάρηκε μαζί με την κατάληξη -ΟΙΣ της ΣΟΥΣΟΙΣ που προπορεύεται, κι έδωσαν την κατάληξη -ΑΝ με ακόλουθο συνοδό το γράμμα Α. κι έτσι το ΣΟΥΣΟΙΣΤΗ (οι λέξεις ήταν κολλητές, όπως ξέρουμε) έγινε ΣΟΥΣΑΝΑ, και 2) τα φωνήεντα στη ΒΑΡΕΙ άλλαξαν θέση μεταξύ τους κι έδωσαν την ΒΕΙΡΑ. Το αποτέλεσμα ήταν: 1) να γραφτούν τα ΣΟΥΣΑ με τελικό Ν, και 2) να δημιουργηθεί μια άγνωστη λέξη, η αβειρά!
Είναι ευνόητο, τώρα νομίζω, να εξηγηθεί η προσθήκη ΤΟΙΣ ΣΟΥΣΟΙΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΙ ΠΕΡΣΩΝ στον κώδικα S. Προφανώς ο αντιγραφέας που δημιουργούσε τον S δεν κατάλαβε τις λέξεις ΣΟΥΣΑΝ ΑΒΕΙΡΑ του πρωτοτύπου που αντέγραφε, όπως δεν τις κατάλαβαν και οι αντιγραφείς που δημιούργησαν τους Β και Α. Ο πρώτος, όμως, βρήκε μια επεξήγηση στην ώα (περιθώριο) του πρωτότυπου που αντέγραφε και η οποία είχε την προσθήκη ως επεξήγηση, προφανώς. Κι επειδή δεν θεώρησε σωστό να διορθώσει την ΣΟΥΣΑΝ σε ΣΟΥΣΟΙΣ, το άφησε έτσι μαζί με τη λέξη ΑΒΕΙΡΑ, ενώ συγχρόνως πρόσθεσε την επεξήγηση του περιθωρίου μέσα στο κείμενο. Μ’ αυτόν τον τρόπο όμως δημιούργησε ένα λανθασμένο καθεστώς που κληρονομήθηκε, όχι μόνο σε μεταγενέστερους ελληνικούς κώδικες αλλά και σε εβραϊκούς, όπως θα δείξω πιο κάτω.
Ας έρθουμε, πρώτα όμως, να δούμε τη σημασία της λέξης ΒΑΡΕΙ (ΒΑΡΙΣ στην ονομαστική πτώση). Η βάρις είναι λέξη σπανιότατη, και φαίνεται ότι δεν ανευρίσκεται σε θύραθεν αρχαίους συγγραφείς. Πρέπει να είναι εφεύρεση των Ο΄ καθώς χρησιμοποιείται απ’ αυτούς 10 φορές μέσα στη Βίβλο, και φαίνεται να κατάγεται από το επίθετο βαρύς για να δηλώσει βαριά κτιριακή κατασκευή που αντιστέκεται σε εχθρικές επιθέσεις. Έτσι, χρησιμοποιείται κυρίως για τους οχυρωματικούς πύργους της Ιερουσαλήμ που κτίζονταν στις πύλες της πόλης, πύλες παρά το τείχος. Δίνω τα παρακάτω παραδείγματα:
